จดบริษัทแล้วต้องจด VAT ไหม? สรุปเกณฑ์ 1.8 ล้าน และสิ่งที่ต้องทำหลังจด

คำตอบสั้น ๆ สำหรับคำถามยอดฮิต: จดบริษัทแล้วไม่จำเป็นต้องจด VAT ทันที — สองอย่างนี้เป็นคนละทะเบียน คนละหน่วยงาน คุณจะ "ต้อง" จดก็ต่อเมื่อรายรับเกิน 1,800,000 บาทต่อปี (และต้องจดภายใน 30 วันนับแต่วันที่เกิน) แต่จะ "เลือก" จดก่อนถึงเกณฑ์ก็ได้ ซึ่งคุ้มในกรณีลูกค้าเป็นนิติบุคคล หรือต้องซื้อสินค้า/ทรัพย์สินที่มีภาษีซื้อจำนวนมาก

จดบริษัท กับ จด VAT เป็นคนละเรื่องกัน

นี่คือจุดที่เจ้าของกิจการมือใหม่สับสนมากที่สุด เพราะทั้งสองอย่างเรียกว่า "จดทะเบียน" เหมือนกัน

ดังนั้นบริษัทที่เพิ่งจดใหม่ ยังไม่มีรายได้ หรือขายให้ลูกค้าทั่วไปรายย่อยเป็นหลัก สามารถดำเนินกิจการได้ตามปกติ โดยไม่ต้องจด VAT — ออกใบเสร็จรับเงิน/ใบแจ้งหนี้ธรรมดา ไม่ต้องบวก 7% และไม่ต้องยื่น ภ.พ.30

เมื่อไหร่ที่ "ต้อง" จด VAT — เกณฑ์ 1.8 ล้านนับอย่างไร

• นับจาก รายรับ (ยอดขาย) ไม่ใช่กำไร — ขาย 2 ล้าน ต้นทุน 1.9 ล้าน กำไรแสนเดียว ก็เกินเกณฑ์แล้ว
• นับรวมทุกช่องทาง หน้าร้าน ออนไลน์ ขายส่ง บริการ — ทุกอย่างที่เป็นรายรับของนิติบุคคลเดียวกัน
• นับต่อปี (รอบระยะเวลาบัญชี) แต่ต้องเฝ้าดูสะสมระหว่างปี เพราะวันที่รายรับสะสม "ทะลุ" 1.8 ล้าน คือวันเริ่มนับ 30 วันที่ต้องไปจด
• เมื่อเกินแล้ว ต้องยื่นคำขอ ภ.พ.01 ภายใน 30 วัน — จดช้ากว่านั้นมีความผิดและต้องรับผิด VAT ย้อนหลังตั้งแต่วันที่ควรจด ทั้งที่ไม่ได้เรียกเก็บจากลูกค้าไว้ พร้อมเบี้ยปรับสูงสุด 2 เท่าของภาษีและเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน

กิจการที่ได้รับยกเว้น VAT (ถึงรายรับเกิน 1.8 ล้านก็ไม่ต้องจด)

ประมวลรัษฎากรยกเว้น VAT ให้กิจการบางประเภท เช่น ขายพืชผลทางการเกษตร สัตว์ ปุ๋ย อาหารสัตว์ ยาหรือเคมีภัณฑ์เพื่อการเกษตร หนังสือพิมพ์ นิตยสาร ตำราเรียน บริการการศึกษา บริการรักษาพยาบาลของสถานพยาบาล การขนส่งในราชอาณาจักร การให้เช่าอสังหาริมทรัพย์ และวิชาชีพอิสระบางประเภท (เช่น การประกอบโรคศิลปะ การสอบบัญชี การว่าความ) — ถ้ากิจการของคุณอยู่ในกลุ่มนี้ ทั้งหมด ก็ไม่ต้องจด แต่ถ้ามีรายได้ส่วนที่ไม่ได้รับยกเว้นปนอยู่ ต้องแยกพิจารณาเฉพาะส่วนนั้น

ยังไม่ถึงเกณฑ์ "ควร" จดก่อนไหม? เช็ค 4 ข้อนี้

จด VAT แล้ว ต้องทำอะไรต่อทุกเดือน

1. ออกใบกำกับภาษีทุกครั้งที่ขายสินค้าหรือให้บริการ (ใบกำกับภาษีเต็มรูปต้องมีรายการครบตามที่กฎหมายกำหนด)
2. จัดทำรายงานภาษีขายและรายงานภาษีซื้อประจำเดือน พร้อมรายงานสินค้าและวัตถุดิบ (กรณีขายสินค้า)
3. ยื่น ภ.พ.30 ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป (ยื่นออนไลน์ถึงวันที่ 23) — เดือนไหนไม่มียอดก็ต้องยื่นแบบศูนย์ ไม่ยื่นมีค่าปรับ
4. ระวังภาษีซื้อต้องห้ามที่เอามาเครดิตไม่ได้ เช่น ค่ารับรอง/เลี้ยงลูกค้า ภาษีซื้อของรถยนต์นั่งไม่เกิน 10 ที่นั่ง และใบกำกับภาษีที่ข้อมูลไม่ครบหรือไม่ใช่ชื่อบริษัท
5. เก็บใบกำกับภาษีและรายงานไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปี เผื่อสรรพากรขอตรวจ

ตัวอย่าง 3 กรณีที่เจอบ่อย

กรณีที่ 1 — ร้านค้าออนไลน์ขายผู้บริโภค รายรับ 1.2 ล้าน/ปี: ยังไม่ต้องจด และไม่ควรรีบจด เพราะลูกค้ารายย่อยไม่ต้องการใบกำกับภาษี แต่ควรวางระบบบันทึกยอดขายรายเดือนให้ดี เพื่อจะรู้ล่วงหน้าว่าใกล้แตะ 1.8 ล้านเมื่อไหร่

กรณีที่ 2 — บริษัทรับเหมา/บริการ B2B รายรับ 900,000 บาท แต่ลูกค้าขอใบกำกับภาษี: ควรจดเลยแม้ยังไม่ถึงเกณฑ์ เพราะถ้าไม่มีใบกำกับภาษีให้ ลูกค้าองค์กรมักตัดออกจากรายชื่อผู้ขาย รายได้ที่หายไปแพงกว่าภาระการยื่น ภ.พ.30 มาก

กรณีที่ 3 — ธุรกิจใหม่ต้องซื้อเครื่องจักร 2 ล้านบาทในปีแรก: ถ้าจด VAT ก่อนซื้อ ภาษีซื้อ 140,000 บาทจะเป็นเครดิตขอคืนได้ ถ้าไม่จด เงินก้อนนี้กลายเป็นต้นทุนของเครื่องจักรไปเลย — กรณีนี้การจด VAT คือการตัดสินใจทางการเงินโดยตรง

คำถามที่พบบ่อย